{"id":5438,"date":"2024-12-11T12:28:20","date_gmt":"2024-12-11T11:28:20","guid":{"rendered":"https:\/\/500.gr.ch\/500-onns-stadi-liber-da-las-trais-lias-rinforza-la-conscienza-per-listorgia\/"},"modified":"2024-12-11T12:37:46","modified_gmt":"2024-12-11T11:37:46","slug":"500-onns-stadi-liber-da-las-trais-lias-rinforza-la-conscienza-per-listorgia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/500-onns-stadi-liber-da-las-trais-lias-rinforza-la-conscienza-per-listorgia\/","title":{"rendered":"500 onns Stadi liber da las Trais Lias \u2013 rinforz\u00e0 la conscienza per l&#8217;istorgia"},"content":{"rendered":"<div class=\"wpb-content-wrapper\"><p>[vc_section el_class=&#8221;single_content_section&#8221;][vc_row][vc_column][vc_column_text]<strong>Cun in grond dumber d&#8217;occurrenzas e da projects \u00e8 vegn\u00ec regurd\u00e0 quest onn als origins da l&#8217;emprim stadi independent sin territori grischun. L&#8217;onn 1524 han la Lia Grischa, la Lia da la Chad\u00e9 e la Lia da las Diesch Dretgiras sigill\u00e0 ina Brev da federaziun ed uschia fund\u00e0 il Stadi liber da las Trais Lias. Quest stadi liber \u00e8 sa svilupp\u00e0 pli tard al chantun Grischun actual. A la fin da l&#8217;onn da giubileum tira la Regenza grischuna ina bilantscha positiva.<\/strong><\/p>\n<p>Cun passa 400 occurrenzas en tut las regiuns linguisticas e cun 12 projects guarda il chantun Grischun enavos sin in onn da giubileum multifar. \u00abLa fusiun da las Trais Lias avant 500 onns \u00e8 stada epocala ed influenzescha fin oz la vita da las Grischunas e dals Grischuns\u00bb, declera il cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini en vista a las activitads da giubileum multifaras. Ellas han g\u00ec la finamira da rinforzar la conscienza per l&#8217;istorgia en il Grischun e da promover la convivenza.<\/p>\n<p><strong>Set Bundstags cun caracter festiv<\/strong><br \/>\nIls Bundstags eran las radunanzas las pli impurtantas dal Stadi liber da las Trais Lias e l&#8217;instanza politica suprema. Durant l&#8217;onn da giubileum han il chantun Grischun, sias vischnancas sco er las baselgias chantunalas lasch\u00e0 reviver ils Bundstags en tut las regiuns linguisticas e n&#8217;han uschia betg mo regurd\u00e0 a l&#8217;istorgia, mabain er festiv\u00e0 tradiziuns, resguardond er il preschent ed il futur. Il program ha pursch\u00ec referats e discussiuns, gronds cortegis da festa, martgads animads, visitas guidadas, inscenaziuns da teater e bler auter pli.<\/p>\n<p><strong>\u00abStgazis grischuns\u00bb splenduran en il Museum retic<\/strong><br \/>\nDal matg fin l&#8217;october \u00e8 il museum mobil cotschen st\u00e0 en gir sco chombra da stgazis rullanta tras il Grischun ed ha preschent\u00e0 fatgs captivants ed infurmativs davart l&#8217;istorgia e la cultura dal chantun e da sias abitantas e ses abitants. En mintga lieu da fermada da la turnea \u00e8n las visitadras ed ils visitaders stads envidads il di da la rimnada, da vegnir cun lur stgazis persunals e d&#8217;als trametter sin viadi sco emprest. En ina curuna da figurinas engrondida \u00e8n vegnids exponids ils objects rimnads e lur istorgias che han muss\u00e0 exemplaricamain, tge che las Grischunas ed ils Grischuns collian cun esser da chasa, cun il Grischun e cun la patria. Circa 160 objects emprestads da Grischunas e Grischuns \u00e8n stads da viadi cun il museum mobil. Ils stgazis rimnads resplendan anc fin la fin da mars 2025 en l&#8217;exposiziun speziala \u00aballi\u00e0 e colli\u00e0 \u2013 500 onns Stadi liber da las Trais Lias\u00bb en il Museum retic.<\/p>\n<p><strong>Numerusas activitads per rinforzar la conscienza per l&#8217;istorgia<\/strong><br \/>\nEr differentas publicaziuns significativas gidan a rinforzar la conscienza per l&#8217;istorgia. Sco ovra principala istorica e scientifica per il giubileum vala il \u00abAtlas da l&#8217;istorgia dal Grischun 1524\u20132024\u00bb. Plinavant \u00e8 vegnida realisada in&#8217;ediziun da la Brev da federaziun dals 23 da settember 1524 cun ina translaziun en lingua moderna e cun in commentari. Il cumenzament da l&#8217;onn 2024 ha in carnet spezial da la Terra Grischuna orient\u00e0 en moda cumplessiva davart ils eveniments istorics. Punctualmain per il giubileum han l&#8217;Archiv dal stadi dal Grischun e la Fundaziun da funtaunas da dretg svizra publitg\u00e0 online tut ils protocols dals Bundstags dals onns 1567 fin 1797. Il cumenzament da zercladur ha g\u00ec lieu a Mal\u00f6gia ina dieta scientifica davart la Brev da federaziun e davart l&#8217;istorgia dal Stadi liber en il context svizzer ed internaziunal. Ils resultats da questa dieta duain vegnir publitgads l&#8217;onn proxim. La Societad istorica dal Grischun ha preschent\u00e0 in tom spezial cun cas da dretgira dals ultims 500 onns, e Graub\u00fcndenViva envida da cuschinar recepts istorics.<\/p>\n<p>Plinavant ha il gieu al liber \u00ab1524\u00bb preschent\u00e0 en moda artistica la situaziun pretensiusa, en la quala las Grischunas ed ils Grischuns sa chattavan quella giada tranter \u00abl&#8217;imperatur da l&#8217;Ost\u00bb ed in duca incalculabel a Milaun. Differentas persunas dal champ cultural sco er istoricras ed istorichers han medemamain contribu\u00ec al program da giubileum spess ed al han enritg\u00ec cun lur puncts da vista. L&#8217;arranschament d&#8217;emprender \u00abSin ils fastizs da las Trais Lias\u00bb ed il gieu auditiv \u00abL&#8217;ultim dragun\u00bb sa drizzan als uffants ed als giuvenils e mettan a disposiziun temas istorics per la scola.<\/p>\n<p><strong>In grond engraziament a tuttas ed a tuts ch&#8217;\u00e8n sa participads<\/strong><br \/>\nIl chantun Grischun guarda enavos sin in onn da giubileum multifar e tira in facit positiv. La Regenza engrazia cordialmain a las numerusas persunas che han regurd\u00e0 cuminaivlamain al Stadi liber da quella giada ed a sia influenza che dura fin oz.<\/p>\n<p>Ina resumaziun da las activitads da giubileum inclusiv cifras stat ultra da quai a disposiziun sco video:[\/vc_column_text][vc_video link=&#8221;https:\/\/youtu.be\/O_8DGaaU-7s?feature=shared&#8221;][\/vc_column][\/vc_row][\/vc_section]<\/p>\n<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_section el_class=&#8221;single_content_section&#8221;][vc_row][vc_column][vc_column_text]Cun in grond dumber d&#8217;occurrenzas e da projects \u00e8 vegn\u00ec regurd\u00e0 quest onn als origins da l&#8217;emprim stadi independent sin territori grischun. L&#8217;onn 1524 han la Lia Grischa, la Lia da la Chad\u00e9 e la Lia da las Diesch Dretgiras sigill\u00e0 ina Brev da federaziun ed uschia fund\u00e0 il Stadi liber da las Trais&hellip; <a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/500-onns-stadi-liber-da-las-trais-lias-rinforza-la-conscienza-per-listorgia\/\">Continue reading <span class=\"screen-reader-text\">500 onns Stadi liber da las Trais Lias \u2013 rinforz\u00e0 la conscienza per l&#8217;istorgia<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3794,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"inline_featured_image":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[23,91,73,97,90],"class_list":["post-5438","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-unkategorisiert","tag-500-onns-grischun","tag-arranschament-didactic","tag-brev-da-federaziun-1524","tag-dietas-federalas-da-las-trais-lias","tag-sin-ils-fastizs-da-las-trais-lias","entry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5438","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5438"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5438\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5442,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5438\/revisions\/5442"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3794"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5438"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5438"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/500.gr.ch\/rum\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5438"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}